KORUNMAYA MUHTAÇ ÇOCUKLARIN İŞ VE MESLEK SAHİBİ OLABİLMELERİ İÇİN İŞYERLERİNDE ÇALIŞTIRILMA ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
 

 25 Kasım 1983 Tarihli Resmi Gazete

Sayı:18235

Amaç:

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Yetiştirme Yurdunda korunup da herhangi bir nedenle öğrenime devam etme imkanı bulamayan korunmaya muhtaç çocukların bir iş ve meslek sahibi olabilmelerini sağlamak üzere kamu ve özel işlerlerinde ücret karşılığı çalıştırılma esaslarını belirlemektir.

Kapsam:

Madde 2- Bu Yönetmelik, Yetiştirme Yurtlarındaki çocukların iş ve meslek sahibi olabilmeleri için, işe yerleştirilmeleri, işte eğitimleri, çalışma şartlarının düzenlenmesi, ücretinin belirlenmesi, ücretlerinin değerlendirilmesi, Yetiştirme Yurtları Yönetimlerinin ve çocuk çalıştıran işverenin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin esasları kapsar.

Dayanak:

Madde 3- Bu Yönetmelik 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 25 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Başlıklar:

Madde 4- Bu Yönetmeliğin madde kenar başlıkları, sadece ilgili oldukları maddelerin konusu ve maddeler arasındaki sıralama ve bağlantıyı göstermekte olup, Yönetmelik metnine dahil değildir.

Tanımlar:

Madde 5- Bu Yönetmelikte geçen;

a) Genel Müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,

b) Yetiştirme Yurtları: 13-18 yaş arası korunmaya muhtaç çocukları korumak, bakmak ve bir iş veya meslek sahibi olmaları ve topluma yararlı kişiler olarak yetişmelerini sağlamakla görevli ve yükümlü olan Sosyal Hizmetler Kuruluşlarını,

c) Müdür: Yetiştirme Yurtları Yönetiminde bulunan Sosyal Hizmetler Kuruluşu Müdürünü

d) Çocuk: Yukarıda belirtilen kuruluşlarda bulunan korunmaya muhtaç çocuğu,

e) Koordinasyon ve Değerlendirme Kurulu: Yukarıda belirtilen kuruluşlarda görvli bulunan Kurul Üyelerinin katılımı ile oluşturulan kurulu ifade eder.

İşyerinde Çalıştırma:

Madde 6- Çocuk, Genel Müdürlüğe bağlı işyeri ve atölyelerle, kamu ve özle işlerlerinde;



a) 818 sayılı Borçlar Kanununun 318 ve 330 uncu maddesi hükümlerine,

b) 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu hükümlerine,

c) 1475 sayılı İş Kanunu hükümlerine,

d) 859 sayılı Deniz İş Kanunu hükümlerine,

e) 5953 sayılı Basın İş Kanunu hükümlürine göre çalıştırılabilir.

f) Köylerde ve kırsal yörelerde tarım işçisi olarak, çocuğun çalışması Müdürün iznine bağlıdır.

İşe Yerleştirme:

Madde 7- Çocuğun Yetiştirme Yurtları dışında hangi işyerinde ve mesleklerde çalışabilecekleri çocukların yaş, yetenek ve ilgileri ile çalışacakları iş ve mesleğin durumu göz önünde bulundurularak ,Koordinasyon ve Değerlendirme Kurulunca değerlendirildikten sonra Müdür karar verir. Çocuğun işyerinde istihdamı için gerekli başvuru Müdürce yapılır. İş ve İşçi Bulma Kurumu, İşçi ve İşveren Kuruluşları, Sanayi Müdürlükleri çocukların işe yerleştirilmesi konusunda diğer ilgili birimlerle işbirliği yapar. Çocuk çalıştırmak üzere işyerlerinden yapılan başvuruları Müdür,Koordinasyon ve İnceleme Kurulu-na danışıp değerlendirerek çocukların özelliklerine uygun işe yerleştirilmelerini sağlar.

Sözleşme:

Madde 8- İş ve meslek öğrenmek üzere işe yerleştirilecek olan çocukların işe yerleştirilmesinden önce, işyerlerindeki çalışma şartları, yapacakları iş, alacakları ücret ve işverenin sorumluluklarının belirtildiği Ek: 1 deki örneğe uygun sözleşme, İşveren ve Müdür arasında imzalanır.

İşyerinde Çalışma:

Madde 9- Müdür tarafından görevlendirilecek sorumlu kişiler, işverenden de bilgi alarak, çocuğun işyerinde çalıştığı süre içinde işe devamı, işe uyumu, işte eğitimi konularını izleyerek gelişmeleri sicil dosyasına işler.

İş ve meslek alanında, o iş ve meslek ile ilgili hüner ve marifetlerin çocuğa kazandırılması esastır. Çocuğun bu konuda geliştirilmesi için gerekli olan önlemler, Yetiştirme Yurdu ile işbirliği yapılarak işverence alınır. Çocuğun çırak, kalfa veya usta olarak çalıştığı işyerinin 2089 sayılı Kanun kapsamına alınması halinde, Milli Eğitim Bakanlığınca bu konuda açılan kurslara çocuğun öncelikle gönderilmesi, işveren bilgilendirilmek suretiyle Yetiştirme Yurdu Müdürülğünce sağlanır.

İşveren tek taraflı olarak, sözleşme akdi, çocuğun işyeri, iş ve iş kolları değiştirilemez.

Çocuklar, Müdürden izin almaksızın işyerini değiştiremez, terk edemez.

Sözleşme Feshi:

Madde 10- Sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiği, Yurt Yönetimince tesbit edildiği takdirde, durum işverene bir yazı ile bildirilerek gerekli uyarı yapılır. Uyarıya rağmen sözleşme hükümlerine aykırı hareketler devam edecek olursa, sözleşme tek taraflı olarak Müdürlükçe feshedilir.

Ücret:

Madde 11- Çocuğun işçi, çırak, kalfa ve usta statüsünde işyerlerinde çalıştırılması halinde, bunlara ilişkin belirlenen yasal asgari ücretin altında sözleşme ve ödeme yapılamaz.

Çocuğun Borçlar Kanununun 318 ve 330 uncu maddeleri hükümlerine göre çırak olarak çalışması halinde, mahalli örf ve rayice göre ve 2089 sayılı Kanun kapsamında çalışan çırağın alacağı asgari ücretin üçte ikisinden aşağı ücretle çalıştırılamaz sözleşme yapılamaz.

Tarım işyerinde, tarım işçileri ile ilgili olarak yaşlarına göre belirlenen asgari ücretin altında sözleşme ve ödeme yapılamaz. Sözleşmenin süresi içinde taraflarca anlaşılarak ücrette değişiklik yapılabilir.

Ücretin Ödenmesi:

Madde 12- Çocuğun ücreti aylık olarak hesaplanır. Çalışılan ayı takip eden ayın 5 inci gününe kadar Müdürce görevlendirilecek yetkili kişi tarafından, Ek:2 de örneği gösterilen ücret alındı belgesi karşılığı işverenden tahsil edilir. İşveren, yetkili kişi başvurduğunda çocuğun ücretini ödemekle yükümlüdür. Ücretin bir kısmı çocuğa harçlık olarak ödenir. Harçlık miktarı çevrenin sosyo-ekonomik yapısı dikkate alınarak Koordinasyon ve İnceleme Kurulunca tesbit edilir. Günün koşullarına ve çocuğun durumuna göre ödenecek harçlık miktarı artırılıp, azaltılabilir. Tahsil edilen ücretin, harçlık olarak ödenen kısmı ücret alındı belgesine işlenerek arta kalanı çocuğun adına, Milli Bankalardan birine açılan banka hesabına yatırılır. Alındı belgesinde bu durum belirtildikten sonra ücret alındı belgesi çocuğun dosyasında saklanır.

Ücretin işverenden alınmasından sonra beş gün içinde çocuğun harçlığının ödenerek arta kalanının bankaya yatırılması şarttır. Bankalarda çocuk adına açılan hesaplardan Müdür ve Müdür Yardımcısının vizesi olmadan para çekilemez. Bankada biriken para vadeli hesapta değerlendirilir.

Bankada çocuk adına biriken para, reşit olduğu zaman çocuğa ödenir.

Kamu Kuruluşları ve Genel Müdürlük İşyerlerinde Çalışma:

Madde 13- Çocuğun Genel Müdürlüğe bağlı veya bulunduğu Yetiştirme Yurdu Yönetiminden ayrı, kamu kuruluşlarına ait bir işyeri ve atölyede çalışması halinde sözleşme düzenlenmesi ve ücret ödenmesine ilişkin kurullar aynen uygulanır.

Çocuğun çalıştığı işyeri veya atölyenin bulunduğu Yetiştirme Yurdunun bünyesinde olması halinde, ücret ödemelerini yapan yetkili tarafından belirtilen koşullarda, Müdürlükten onay alınarak harçlık ödenir ve arta kalan kısmı bankaya yatırılır.

Yetki ve Sorumluluk:

Madde 14- Çocuğun uygun işe yerleştirilmesinden, çalıştığı süre içinde işyerindeki çalışmasından, ücretin düzenli alınıp harçlığın düzenli verilmesinden ve arta kalan paranın bankaya zamanında yatırılması ve izlenmesinden Müdür sorumludur.

Uygulama:

Madde 15- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği güne kadar yapılan uygulama, üç ay içinde Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yeniden düzenlenir.

Yürürlük:

Madde 16- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme:

Madde 17- Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.